Walther Ploos van Amstel

Wat mag het topteam logistiek beslist niet over het hoofd zien?

Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie (EL&I) heeft negen topsectoren benoemd, waarvan Logistiek er een is, die centraal staan in het nieuwe bedrijvenbeleid van het kabinet. Voormalig KLM-topman en huidig voorzitter van Connekt en het Strategisch Platform Logistiek Leo van Wijk is door minister Maxime Verhagen voorgesteld als boegbeeld voor het topteam Logistiek.

Top Team Logistiek
Ondernemers en wetenschappers zitten in het topteam samen aan het stuur om de sector tot de top van de wereld te laten horen. Van Wijk mag de kar gaan trekken, en samen met een vertegenwoordiger uit de wetenschap, een topambtenaar (Mark Dierikx, Directeur Generaal Luchtvaart en Maritieme Zaken) en een innovatieve MKB-ondernemer voorstellen doen voor de invulling van delen van het kabinetsbeleid.
Dat gaat om het aanpakken van hinderlijke regels, het wegnemen van handelsbelemmeringen, startende ondernemers stimuleren, slimmer aanbesteden, meer oog voor duurzaamheid en beter vakonderwijs. Op die manier moet de logistieke sector kunnen uitblinken en kan Nederland zich onderscheiden, wat weer een impuls moet geven aan nieuwe banen en groei. Wat het kabinet vooral wil is innovaties beter vermarkten, op dat punt scoort Nederland nu middelmatig.

Bouwen op eerder werk
Uit het eerdere werk van de commissie van Laarhoven, het Strategisch Platform Logistiek en DINALOG komen ongetwijfeld vele goede (en al bekende) thema’s die het Top Team Logistiek zal overnemen. Maar, mogelijk ontsnapt ook een aantal relevante thema’s aan de aandacht van het Top Team.

Wat mag het Top Team niet vergeten?
In deze notitie wil ik de commissie op vijf aandachtspunten wijzen die mede het succes van de logistieke sector zullen bepalen en een plek verdienen in het advies aan de minister:

1. Van operationele naar tactische collaborative planning
2. De logistieke beslisser centraal: train as you fight
3. ITS en verkeersmanagement
4. Big Data en de cloud
5. Criminaliteit onder jongeren.

1. Van operationele naar tactische collaborative planning

Goede planning, enige tijd vooruit is nodig voor synchromodale netwerken. Dit vergt een afstemming van de tactische collaborative planning van verladers en logistieke dienstverleners (en beheerders van de infrastructuur).

Ketenregie vraagt, buiten een naadloze operationele planning en besturing, om een nauwkeurige tactische planning. Door enige tijd vooruit de goederenstromen in het netwerk te plannen kunnen de voordelen van het bundelen van goederenstromen en synchromodaliteit worden gerealiseerd bij een hoge betrouwbaarheid in dit netwerk.

Een succesvolle ketenregie staat of valt met de koppeling van de Sales and Operations Planning (op tactisch niveau) van grote verladers met die van de logistieke dienstverleners (dus ook op tactisch niveau).

Advies: ontwikkel systemen waarbij de tactische planning van verladers en logistieke dienstverleners kan worden gekoppeld.

2. De logistieke beslisser centraal: train as you fight

Cross Chain Control Centers moeten van Nederland een ketenregieland maken. Ketenregie heeft alles te maken met het nemen van beslissingen over wereldwijde goederenstromen. Goederenstromen die klantgericht, tegen de juiste kosten en werkkapitaal, veilig en niet te vergeten, duurzaam geregisseerd moeten worden.

Een betere logistiek vraagt om betere logistieke beslissingen. Goederen gaan pas bewegen als transportplanners, voorraadbeheerders, serviceplanners, vraagvoorspellers, distributieplanners en inkopers beslissingen nemen.
In een Cross Chain Control Center worden straks alleen maar hele lastige beslissingen genomen, over vele partners in de keten heen en met vele, soms tegengestelde belangen.

Slim beslissen moet een ‘kerncompetentie’ van Nederland zijn om met succes die ketenregierol in te kunnen vullen. Hoe zorg je er nu voor dat medewerkers ook echt ‘betere’ beslissingen nemen?
Moderne planningsconcepten en ICT bieden mogelijkheden voor ‘real time’ feedback en daarmee mogelijkheden voor leren. Hoe goed was jouw laatste beslissing, hoe goed is de beslissing die je nu gaat nemen en hoe had je een nog betere beslissing kunnen nemen? De systemen kunnen het je vertellen. Net als bij een computergame. Daarmee wordt ‘train as you fight’ de nieuwe norm in ketenregie.

Nederland moet uitblinken in de beste logistieke beslissingen. De logistieke beslisser moet bij innovaties in planning en besturing en ICT dan wel centraal staan. Hoe werken zij, hoe gaan we hun opleiden (met boekjes of met serious gaming zoals The Fresh Connection?) en hoe gaan we hun beoordelen? De kennis hierover is echter onvoldoende.

Advies: meer onderzoek naar logistieke besluitvorming op basis van inzichten uit de gedragswetenschappen en de creatieve gaming sector.

3. ITS en verkeersmanagement

Een betrouwbare en snelle doorstroming op alle modaliteiten is een voorwaarde voor de ontwikkeling van de logistieke sector. ITS en verkeersmanagement ondersteunen dit.

Intelligente Transport Systemen (ITS) is de verzamelnaam voor de toepassing van technologieën voor verkeer en vervoer om mobiliteit veiliger, efficiënter, betrouwbaarder en milieuvriendelijker te maken zonder noodzakelijkerwijs de fysieke infrastructuur te veranderen. ITS biedt mogelijkheden voor slotmanagement, dynamische prioriteitsstroken voor vrachtverkeer, beprijzingsbeleid voor goederenvervoer, dynamische verkeersinformatie en reistijdvoorspelling voor vracht en tenslotte Anti Ongevallen Systeem (AOS) voor vrachtverkeer.

De aanwezige ‘on board’ mobiele ICT (denk aan de TomTom) in vervoersmiddelen geeft een real time inzicht in het gebruik van de infrastructuur die gekoppeld aan ITS van grote waarde is voor verkeersmanagement. Het transportmiddel is in de toekomst in staat zelfstandig te onderhandelen met de infrastructuur over het handigste moment om te vertrekken. ITS gaat bovendien mogelijkheden bieden voor dynamische beprijzing.

Succesvolle beprijzing, of anders betalen voor mobiliteit, kan ervoor zorgen dat de ‘klant’ zelf zorg gaat dragen voor het beter gebruiken van de infrastructuur. Een voorbeeld is de autobezitter die de spits mijdt om de A15 te ontlasten en een kleine beloning van Euro 3 krijgt. Prof. Kant van de UvT schreef erover: ‘Logistiek is de kunst van het slim organiseren, maar ik merk daar nog te weinig slimme prijs incentives om de klant ook hiervoor te verleiden’.

In 2010 kwam een twintigtal ICT- en infrabedrijven, waaronder IBM, Capgemini, Logica, Siemens, TomTom, KPN en TNO met het initiatief Nederland Innovatief Onderweg. Hun pamflet ‘Vrij baan voor vernuft’ riep de politiek op om de komende drie jaar één miljard euro extra in ITS te investeren om daarmee de benuttingsaanpak een flinke ‘boost’ te geven. Dit rapport biedt vele, concrete aanbevelingen.

Advies: zet de invoering van (dynamisch) verkeersmanagement en ITS versneld door.

4. Big Data en de cloud

Het volume aan data in computersystemen verdubbelt elke 18 maanden. Het ‘big data’ probleem wordt steeds nijpender, juist in de logistieke sector.

Schakels in de waardeketen zijn vandaag een-op-een aan elkaar gekoppeld. De banken en burgerlijke stand delen informatie met de Belastingdienst. Unilever krijgt elke twee uur informatie uit de kassa’s bij Albert Heijn. Met RFID op elk pakje volgen transporteurs hun zendingen. Gegevens uit de waardeketen zijn ‘shareware’ geworden waardoor computersystemen, langzaam maar zeker, vol lopen.

De dertig jaar geleden ontwikkelde ERP-systemen maakten een einde aan de eiland-automatisering binnen organisaties; geen fouten meer, geen dataduplicatie, een versie van de werkelijkheid voor iedereen binnen die organisatie. Een versie van de werkelijkheid die vandaag ook helemaal actueel is dankzij koppelingen met andere operationele systemen in de keten.

In de afgelopen dertig jaar zijn waardeketens fundamenteel veranderd. De keten is in steeds kleinere onderdeeltjes opgehakt en uitbesteed, maar die deeltjes moet wel naadloos, veilig en snel op elkaar aansluiten om de consument te bedienen. Die vereist een nauwkeurige planning en besturing van al die schakels en een volledige transparantie van de keten; waar zit de voorraad, waar zijn de vrachtwagens, waar is de monteur, wat is de actuele vraag en wat wordt de vraag in de komende dagen of zelfs uren.

Innovaties als, tracking en tracing, RFID, connected navigation, intelligente agenten, augmented reality, locations based services en sensoren bieden nieuwe mogelijkheden voor planning en besturing. Echter, die innovaties vergen een perfecte informatie-ruggengraat voor de keten. Je moet allemaal werken met een enkele versie van de actuele werkelijkheid in de keten. Data moeten synchroon lopen.

De laatste decennia zijn geweldige stappen gezet in datasynchronisatie om te zorgen voor transparantie. Maar, datasynchronisatie betekent vaak ook dataduplicatie. Dezelfde gegevens over klanten, orders, facturen, artikelen, zendingen, batches en producten staan in verschillende informatiesystemen in de keten.

De digitale snelweg loopt snel vol met data. Gartner voorspelt dat databases met 650 percent groeien in de komende vijf jaar. IDC stelt dat datavolumes elke 18 maanden verdubbelen; het ‘big data’ probleem. Dat is duur, je blijft investeren in computers, en het is niet duurzaam. De ICT-sector stoot nu al meer CO2 uit dan de luchtvaartsector. En hoe vind je straks nog je weg in al die data?

Organisaties moet nadenken over een andere aanpak van de ICT. Geen eigen, locale, bedrijfssystemen meer, maar ‘community platforms’ waarbij de gegevens voor de keten eenmalig worden vastgelegd met slimme sleuteltjes om snel weer bij de data te komen. Inspirerende voorbeelden zijn er in de bancaire, luchtvaart en logistieke sector met Swift, Amadeus en Portbase. En als gebruikers van TomTom HD Traffic voeden we een database die ons steeds slimmer op weg helpt.

Advies: de ontwikkeling van port community systemen (zoals Portbase en Cargonaut) en toepassingen met cloud computing versnellen.

5. Criminaliteit onder jongeren

De veiligheid in transport en distributie moet omhoog. Daarom vragen werkgevers om een Verklaring Omtrent Het Gedrag. Maar, wat moeten we doen als we geen werknemers meer vindt die zo’n verklaring krijgen?

De criminaliteit onder jongeren neemt helaas toe. In totaal is 23 procent van alle Nederlandse jongens onder de 22 jaar in aanraking geweest met de politie. In de nummer één logistieke hotspot van Nederland, Rotterdam, bleek in 2009 dat 55 procent van de Marokkaanse en 40 procent van de Antilliaanse jongeren tussen 18 en 24 jaar in aanraking was geweest met de Politie. Het recidivepercentage, na detentie, is mogelijk zelfs 90 procent onder deze groepen.

Transport en distributie moeten steeds veiliger. Dit stelt hoge eisen aan het personeel in transport en distributie. Werkgevers vragen daarom om een Verklaring Omtrent Het Gedrag (VOG). Dit wordt ook vereist bij AEO- en ISO28002 certificering.

De logistieke sector maakt zich terecht zorgen over het komende personeelstekort. Stel je eens voor dat 25 tot 50 procent van het personeel die VOG niet krijgt? Of, dat een personeelslid alsnog in aanraking komt met de Politie na aanname.

Advies: werk met TLN en EVO, samen met reclassering en de grote wervers in logistiek (TempoTeam/Randstad, Adecco en ManPower) aan een aanpak om jongeren zonder VOG te betrekken bij de logistieke sector.

Tenslotte
Daarnaast wil ik twee korte punten onder de aandacht van het Top Team Logistiek brengen.

Ten eerste, veel initiatieven bij trade facilitation richten zich tot nu toe op de importstromen naar Nederland. Echter, top sectoren als Agrofood, Chemie, High Tech materialen en Energie zijn sterk exporterend. Het belang van een goede logistieke sector is juist voor de commerciële actieradius van deze producerende sectoren groot. Trade facilitation is ook voor export relevant.
Trade facilitation, als thema, moet zich daarom ook richten op de exporterende sectoren.

Ten tweede, de logistieke sector in Nederland is nagenoeg de enige sector in Nederland zonder een opleiding voor top managers en controllers op MBA, EM of MSc niveau. Wel zijn er meerdere logistieke opleidingen, maar die richten zich vooral op het verdiepen van de logistieke kennis, meer dan op het verbreden van de managementvaardigheden in de sector.
Managers in de logistieke sector moeten kennis hebben van het ontwikkelen van winstgevende waardeketens, het opzetten van allianties, het invoeren van innovaties, supply chain finance, scenario planning, HRM, enz….
Ontwikkel, naast de logistieke opleidingen, opleidingen op hoog niveau voor top managers in de logistieke sector in samenwerking met bijvoorbeeld de Vrije Universiteit, Nyenrode en de Erasmus Universiteit.

Comments