Main menu:

Trends in supply chain management

Logistiek ontwikkelt zich continu. In de komende decennia staat het vakgebied grote veranderingen te wachten, op het gebied van verstedelijking, vergrijzing, verdienstelijking, technologie, globalisering, economische macht, duurzaamheid en informatieketens (RLI, 2013). Het antwoord op deze ontwikkelingen is innovatie van de logistieke keten.

Verstedelijking

De toenemende verstedelijking en de opkomst van megasteden wereldwijd heeft veel invloed op de fijnmazige, just-in-time bevoorrading van steeds kleinere eenheden in steden (voor consumenten, kleine stadswinkels, small office/home office en horeca), en een negatief effect op de duurzaamheid in die steden (het leidt onder andere tot meer fijn stof en onveiligheid).

In de toekomst zullen steden steeds vaker via stedelijke distributiecentra aan de rand van de stad met schone, stille en veilige voertuigen worden bevoorraad. Deze distributiecentra krijgen geleverd door distributiecentra van producenten die gezamenlijk hun dikke goederenstromen naar de randen van de steden brengen via de weg of het water, op gunstige tijdstippen. Ook de retourstromen uit de steden zullen via de randen van de stad worden geregeld.

Vergrijzing

In de ontwikkelde economieën vergrijst de bevolking. Dit heeft geleidelijke maar onontkoombare gevolgen voor de arbeidsmarkt, de vraag naar gezondheidszorg en de consumentenvraag.

De vergrijzing van de bevolking heeft invloed op bestedingspatronen van consumenten; ze leidt tot kleinere huishoudens, meer aandacht voor zorg en gezondheid en behoefte aan meer persoonlijke service. De vergrijzing heeft mogelijk de kloof tussen rijke ouderen en armere jongeren in met name West-Europa groter gemaakt, omdat de bevolking daar niet alleen is vergrijsd, maar ook niet meer groeit, waardoor de lasten van zorg en pensioenen onevenredig toenemen voor jongeren.

De vergrijzing van de beroepsbevolking heeft bovendien consequenties voor de beschikbaarheid van logistiek medewerkers. Met name in logistieke functies in distributie en transport ontstaan grote tekorten in Europa na 2020. In 2020 moet ten minste dezelfde hoeveelheid werk als in 2010 met een kwart minder medewerkers worden gedaan, stelt het TopTeam Logistiek. Dit vraagt om veel innovatie en productiviteitsverbeteringen in transport en logistiek; een efficiëntere inzet van transportmiddelen, het voorkomen van onnodige werkzaamheden en mechanisering van logistieke processen.

Producten worden diensten

Producten maken steeds meer plaats voor diensten, waarbij de grens tussen een hard product en zachte service vervaagt. Dit is al goed te zien bij telecomdiensten, thuiszorg, consumentenelektronica en mobiliteit.

Individuele consumenten formuleren hun verwachtingen en wensen steeds duidelijker. Vaak gebeurt dat in termen van snelheid, betrouwbaarheid en beschikbaarheid, maar het gaat ook vaak over klantspecifieke producten, diensten en concrete prestaties waarbij de klant alleen nog maar betaalt voor afgenomen diensten.

Producten gaan ook veel langer mee dan vroeger. Huishoudelijke apparaten en kantoorapparatuur krijgen nieuwe functionaliteiten door software-updates of eenvoudig door de klant verwisselbare hardwaremodules.

Door de verdienstelijking staat de individuele klant aan het roer van de logistieke keten in een ‘kopersmarkt’. Dit vraagt om een goede afstemming van vele processen en een hoge kwaliteit van de interne organisatie: orderverwerking, installatie, training, facturatie, aftersales en retourenlogistiek moeten piekfijn in orde zijn. Met name in technologische sectoren zal dit resulteren in een omkering van processen. Deze moeten nu vanuit de klant, en op basis van de prestaties die hij of zij verwacht, worden ingericht.

Consument en technologie

Consumenten adopteren nieuwe technologie vaak in hoog tempo. Na de introductie van de smartphone neemt mobiele technologie, op basis van ‘location based services’ en op softwareagenten gebaseerde technologie nu een verdere vlucht. De digitale kloof tussen jong en oud en arm en rijk is nagenoeg verdwenen.

De nieuwe technologie beïnvloedt koopgedrag. De steeds slimmere klant heeft de keuze uit meerdere distributiekanalen waarbij hij 24 uur per dag, 7 dagen per week mobiel kan kopen. Klanten willen overal kunnen bestellen en overal geleverd kunnen krijgen, maar ook overal terug kunnen brengen. Sociale media en de contacten met het vriendennetwerk spelen een belangrijke rol bij consumentengedrag. De verkopen via webwinkels en ‘mobile commerce’ maken in 2040 naar schatting 20 tot 30 procent van de totale consumentenbestedingen uit, waarbij ook de verkoop tussen consumenten op websites als Marktplaats (C2C) en peer-to-peer (zoals Airbnb) een verdere vlucht neemt., stelt de Thuiswinkel Organisatie. Met behulp van 3D-printing kunnen consumenten en zakelijke afnemers zelf bepaalde producten ter plaatse produceren.

Globalisering

De internationale concurrentie tussen bedrijven neemt toe door wereldwijde vrijhandel, deregulering en harmonisatie van producten. Concurrentie en markten houden niet langer op bij de landsgrenzen. Nieuwe concurrenten kunnen in de hele wereld opstaan, en overal kunnen nieuwe markten ontstaan.

Veel bedrijven opereren wereldwijd. Op wereldschaal worden besluiten genomen over de bedrijfsstrategie, de ontwikkeling van nieuwe producten en de inrichting van het logistieke netwerk. Internationale bedrijven moeten elk onderdeel van het logistieke netwerk op de juiste schaal en op de juiste locatie in de wereld uitbouwen en hun niet-kernactiviteiten uitbesteden. Daarbij moet het management rekening houden met veranderingen in de Europese Unie en andere wereldregio’s, veranderende wisselkoersen, belastingtarieven, handelsblokkades, olieprijzen en operationele risico’s.

Economische machtsverschuiving

De wereldwijde concurrentie tussen regio’s leidt tot een verschuiving in de economische macht en uiteindelijk in de goederenstromen. India, China, Brazilië, maar ook verschillende Afrikaanse landen worden bepalender voor de wereldeconomie.

De toenemende welvaart in nagenoeg alle regio’s wereldwijd heeft geleid tot een groei van de consumptie. De wereldbevolking stijgt waarschijnlijk verder naar 9 miljard mensen in 2050. In landen als China, Brazilië, Rusland, India en veel Afrikaanse landen is een koopkrachtige middenklasse ontstaan. Meer mensen met een stijgende levensverwachting en meer consumptie leggen een extra druk op de vraag naar schaarse grondstoffen, ruimte, energie, water en voedsel.

Aandacht voor omgevingskwaliteit

Consumenten hebben meer aandacht dan vroeger voor de omgevingskwaliteit, duurzaamheid en geluidshinder en kiezen hun leveranciers vaker onder meer op basis van hun bijdrage aan die omgevingskwaliteit.

Veel consumenten zijn ook bewuster bezig met hun gezondheid. Dit komt tot uitdrukking in de vraag naar meer ‘gezonde’ en ‘functionele’ voedingsmiddelen en meer aandacht voor onder meer voedselveiligheid in logistieke netwerken.

De zorg voor de wereld van morgen staat hoog op de agenda van het management van veel bedrijven. Bedrijven besteden over het algemeen steeds meer aandacht aan de gevolgen van hun logistiek handelen vanuit het perspectief van maatschappelijk verantwoord en ethisch ondernemen.

Schaarste grondstoffen

Door een groeiende vraag naar steeds schaarsere grondstoffen en energiebronnen is het van belang om duurzaam om te gaan met die grondstoffen en energiebronnen. Een duurzame logistiek betekent het voorkomen van vervoer (minder vrachtwagens), meer logistieke efficiëntie (minder kilometers), minder gebruik van fossiele brandstoffen (minder liters en koolstofarme brandstoffen), meer veiligheid (geen diefstal of smokkel) en een beter gebruik van de transportvloot (door bundelen van vrachtstromen)

Er is ook meer aandacht voor duurzaamheid bij het retour nemen en hergebruik van producten, onderdelen en verpakkingen. Denk aan producten die na reparatie weer worden verkocht, maar ook aan goederen die om milieutechnische redenen teruggaan naar de bron (‘cradle-to-cradle’ en de ‘circulaire economie’).

Transparante, maar ookkwetsbare, informatieketens

Steeds meer data over de wereldhandel zijn opgeslagen in communitysystemen. We delen gestandaardiseerde informatie transparant met anderen en steeds vaker ook nog eens via de cloud. Handelstransacties lopen via systemen als Portbase/Cargonaut, wereldwijde douanesystemen en bancaire systemen als Swift. Dit maakt nieuwe business modellen zoals die van Uber.com, Amazon en Booking.com mogelijk.

Al die systemen in de informatieketen grijpen in elkaar. Ze staan of vallen met het vertrouwen in de data in die systemen. Wat gebeurt er als bedrijven elkaars informatie niet meer vertrouwen? Klopt die financiële overboeking wel? Klopt die orderbevestiging echt? Staan die containers echt op dat schip? En zit er in die container wat de leverancier zegt dat erin zit?

De beveiliging van de data in logistieke ketens en nieuwe regels voor ‘trade compliance’ stellen hoge eisen aan alle partijen in de logistieke keten.

Walther Ploos van Amstel.

Write a comment