Waar bouwprojecten vroeger vaak plaatsvonden op ruime locaties aan de rand van steden, speelt het grootste deel van de bouwproductie zich tegenwoordig af midden in de bestaande stad. ‘Onvoorspelbaarheid is de grootste marge-killer in de bouw’, stelt Walther Ploos van Amstel.
Binnenstedelijke bouwplaatsen zijn klein, omringd door bewoners en bedrijven, en onderworpen aan steeds strengere eisen op het gebied van veiligheid, bereikbaarheid en emissies. Tegelijk groeit de druk om efficiënter en duurzamer te werken. Dat maakt bouwlogistiek tot een cruciale succesfactor voor bouwprojecten. Bouwend Nederland schrijft erover.
Van groene weide naar postzegel
Binnenstedelijke bouw is logistiek gezien complex. Bouwbedrijven werken letterlijk op een postzegel: smalle straten, weinig opslagruimte en veel omgevingsdruk. Het neerzetten van een vrachtwagen kan al leiden tot verkeersopstoppingen. Tegelijk moeten materialen steeds vaker just-in-time worden geleverd, precies op het moment dat ze nodig zijn. Opslag op de bouwplaats is simpelweg geen optie meer.
Deze ontwikkeling is structureel. Naar verwachting vindt circa 80% van de bouwprojecten plaats in bestaande stedelijke gebieden. Bouwlogistiek verschuift daarmee van bulktransport naar fijnmazige, nauwkeurig geplande bevoorrading.
De bouwhub als logistiek ontkoppelpunt
De bouwhub groeit uit tot een sleutelconcept in deze nieuwe realiteit. Een bouwhub is een opslag- en overslaglocatie aan de rand van de stad waar materialen worden gebundeld, voorbereid en op het juiste moment emissievrij naar de bouwplaats worden gebracht.
Voor bouwbedrijven biedt dit meerdere voordelen, zoals: betere controle over levertijden minder wachttijd en minder verstoringen op de bouwplaats, lagere faalkosten en efficiëntere inzet van personeel
De hub fungeert als logistiek ontkoppelpunt: goederenstromen worden samengebracht, opnieuw verdeeld en vervolgens in kleinere hoeveelheden naar de bouwplaats gebracht. Elektrische voertuigen verzorgen de last mile.
Een belangrijke optimalisatie is levering op woningniveau. Materialen worden niet langer op één verzamelpunt afgezet, maar direct per woning (of zelfs in de woning) geleverd. Dat bespaart tijd, vermindert interne transportbewegingen en verhoogt de productiviteit op de bouwplaats.
Bij Vlot Logistics is voorspelbaarheid kern van het bedrijfsproces. Vlot: ‘We werken momenteel met een opdrachtgever die wil dat wij halffabricaten op tien à vijftien minuten rijden bij het project vandaan op voorraad houden, zodat er geen enkele kans is op vertraging door bijvoorbeeld files.’ Vlot ziet in het hele land een trend van steeds meer kleinere hubs, die zo dicht mogelijk bij bouwplaatsen zitten.
Minder ritten, meer ketensamenwerking
Een belangrijke volgende stap is het combineren van logistieke stromen. Elektrische voertuigen rijden de stad in met bouwmaterialen, maar rijden vaak leeg terug. Ideaal zou zijn om retourstromen mee te nemen: verpakkingen, restmaterialen, afval of goederen uit andere sectoren.
Die ketenintegratie staat nog in de kinderschoenen. Verschillende sectoren en gemeenten hanteren uiteenlopende regels en ladingen verschillen sterk in karakter. Toch ligt hier een enorme kans voor verdere verduurzaming en efficiëntie.
Onvoorspelbaarheid als grootste kostenpost
Een opvallend inzicht: niet materiaalkosten, maar faalkosten drukken de winst in de bouw. Onvoorspelbaarheid is de grootste marge-killer. Denk aan: verkeerde of te late leveringen, slechte planning, wachttijden van personeel en verspilling van materialen
Tot 10 tot 15% van bouwmaterialen wordt weggegooid. Logistieke kosten vormen ongeveer 15% van de totale bouwsom. Optimalisatie van logistiek kan grote besparingen opleveren. Alleen al een extra rit naar de groothandel kan snel tientallen euro’s aan faalkosten veroorzaken, exclusief vertragingen bij onderaannemers.
Lean planning en voorspelbaarheid worden daarom steeds belangrijker. Bouwers plannen logistiek steeds vaker vanuit de einddatum terug naar de start van het project. Aannemer Hemubo rekent als bouwer terug van het eindpunt van een project naar de voorbereiding: ‘Wanneer iets klaar moet zijn, bepaalt de hele voorbereiding die daaraan voorafgaat. Zeker als we woningen renoveren terwijl de bewoners in hun huis blijven, moeten we precies weten wat wanneer gebeurt. We werken met een lean planning waarin alle logistiek bewegingen precies worden ingepland.’
Digitalisering en BIM als gamechanger
Digitalisering biedt grote kansen voor verdere professionalisering. Building Information Modelling (BIM) bevat niet alleen tekeningen, maar ook stuklijsten en planninginformatie. Daarmee kan de logistieke behoefte maanden vooruit worden voorspeld. Voordelen van BIM voor logistiek zijn: bulkinkoop wordt mogelijk, betere afstemming met leveranciers, nauwkeurigere logistieke planning en minder ad-hoc bestellingen
Hoewel nog niet alle bouwers deze mogelijkheden benutten, groeit het besef dat data en technologie essentieel worden voor efficiënte bouwlogistiek. Tegelijk ontstaat een duidelijke rolverdeling: bouwbedrijven richten zich op bouwen, logistieke partners op logistiek. Specialisatie en samenwerking worden belangrijker.
Walther Ploos van Amstel: ‘In BIM zitten niet alleen de tekeningen van een bouwproject, maar ook de stuklijsten. In plaats van elke week los te bestellen wat er op dat moment in het project lijkt te ontbreken, kun je maanden vooruitkijken en in bulk inkopen. Dat maakt heel andere gesprekken mogelijk met groothandels en logistieke dienstverleners’.
Elektrificatie wordt standaard
De elektrificatie van bouwlogistiek versnelt snel. Steeds meer logistieke dienstverleners schaffen uitsluitend nog elektrische voertuigen aan. De verwachting is dat elektrische vrachtwagens binnen enkele jaren in dagelijks gebruik even kostenefficiënt zijn als diesel.
Daarmee verschuift elektrificatie van idealisme naar bedrijfseconomie. Voorwaarde blijft wel consistent beleid en duidelijke doelstellingen van overheden, zoals zero-emissiezones.
Conclusie: bouwlogistiek als strategische succesfactor
De bouwlogistiek staat aan de vooravond van een structurele transformatie. Binnenstedelijke bouw, strengere duurzaamheidseisen en digitalisering dwingen de sector tot nieuwe werkwijzen.
De belangrijkste trends:
- verschuiving naar binnenstedelijke bouw
- opkomst van bouwhubs
- groeiende rol van data en BIM
- elektrificatie van transport
- toenemende ketensamenwerking ook bij circulariteit.
Wie bouwlogistiek slim organiseert, kan kosten besparen, emissies reduceren en projecten betrouwbaarder uitvoeren. Bouwlogistiek ontwikkelt zich daarmee van ondersteunend proces tot strategische succesfactor in de bouwsector. Hoe bereid jouw bedrijf zich daarop voor.
Bron: Bouwend Nederland