Het pakketleed in de stad kende dit weekend een nieuw hoofdstuk. Parool-journalist Remco de Ridder beschreef hoe hij voor een simpel DHL-pakketje werd verwezen naar een pakketkluis in een parkeergarage waar je als voetganger eigenlijk niet mag komen. De vraag “hoe moeilijk kan het zijn?” veranderde al snel in een mini-expeditie. Het resultaat: een ontluisterend verslag over hoe pakketkluizen op plekken belanden waar geen normaal mens zou willen staan. Frustratie met een vleugje absurditeit, maar vooral een signaal over falende keuzes in de openbare ruimte.
Het wringt omdat pakketkluizen in theorie juist een elegante oplossing lijken. Een oplossing voor vooral de pakketbezorgbedijven die willen besparen op hun kosten. Minder busjes, minder ritjes, minder mislukte bezorgpogingen. Maar in de praktijk staan de pakketkluizen te vaak op plekken die niet logisch, toegankelijk of veilig zijn. En dat is niet alleen een logistiek probleem, maar vooral een ruimtelijk probleem. Amsterdam puzzelt aan de schaarse vierkante meters voor terrassen, fietspaden, laadpalen, deelmobiliteit, groen en waterberging, afval. Een pakketautomaat lijkt een klein object, maar in een volgebouwde stad is niets meer “klein”.
De vraag of gemeenten zich met pakketbezorging moeten bemoeien is daarmee eigenlijk al beantwoord: ja, want de ruimte waar die logistiek landt is publiek, schaars en politiek beladen. De echte vraag is hee ze dat doen. Tot nu toe gaat veel aandacht uit naar pakketkluizen als de oplossing voor de e-commercegolf, maar dat is een overschatting. De meeste Amsterdammers willen nog steeds gewoon thuisbezorgd krijgen. De volumes zijn bovendien zo groot dat alleen al voor Amsterdam duizenden extra kluizen nodig zouden zijn om de stroom af te vangen. Dat gaat simpelweg niet passen zonder zwaar te snijden in andere functies in de openbare ruimte.
Dat betekent niet dat kluizen onzin zijn. Integendeel, juist bij nieuwe ontwikkelingen, zoals Strandeiland, Havenstad met autoluwe wijkconcepten, liggen kansen. Als je bezorging, retourstromen en boodschappen- en maaltijdboxen vanaf het begin meeneemt in het ontwerp, voorkom je veel gedoe achteraf. Maar dat vraagt visie, ruimtelijke regie en duidelijke spelregels. Niet impulsbesluiten omdat “de markt het wil”.
En dan de ongemakkelijke vraag: moeten we de groei van thuisbezorging wel onbeperkt faciliteren? Een flink deel van de volumegroei komt van internationale platforms die nauwelijks bijdragen aan de lokale economie maar wel de straten, stoepen en afvalketens belasten. Dat botst met de politiek wens om de fysieke winkelstraat te versterken; daar waar de Amsterdammers elkaar elke dag weer ontmoeten. Die spanning verdient een eerlijk debat.
Thuisbezorging is geen gemaksgadget, maar onderdeel van de stadslogistiek. Als Amsterdam dat niet integraal gaat sturen, wordt het vanzelf rommelig, duur en chagrijnverhogend voor bezorgers, bewoners en uiteindelijk ook voor de consument.
Walther Ploos van Amstel
Lees ook: Wat kunnen pakketkluizen betekenen voor gemeenten?