De concentraties stikstofdioxide langs drukke Amsterdamse wegen dalen verder. Dat klinkt als goed nieuws. Maar wie de cijfers van het GGD-jaarrapport luchtkwaliteit 2025 nader bekijkt, ziet een ander verhaal.
Op geen enkel meetpunt in Amsterdam wordt voldaan aan de gezondheidskundige advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor NO2 en fijn stof. En de langjarige dalende trend vlakt sinds 2020 merkbaar af. De winst wordt steeds kleiner, terwijl de ambitie gelijk zou moeten blijven.
Wat de situatie verder ongemakkelijk maakt, is dat de concentraties fijnstof (PM10 en PM2.5) en roet in 2025 juist iets zijn gestegen ten opzichte van de voorgaande jaren. Deels te verklaren door het weer: 2025 was droog en zonnig, met meer oost- en noordoostwind, omstandigheden die de luchtkwaliteit relatief ongunstig beïnvloeden. Maar, dit ontslaat de stad niet van de verplichting om het structureel beter te doen.
Dan de NO2-opgave voor 2030. Op 48 van de 155 meetlocaties wordt de aangescherpte EU-grenswaarde, die in 2030 van kracht wordt, nog niet gehaald. Vier jaar is kort om dat verschil te dichten, zeker nu de dalende trend afvlakt.
En dan is er houtstook. Particuliere houtstook is inmiddels de grootste bron van fijn stof (PM2.5) in Nederland, en in Amsterdam is houtstook verantwoordelijk voor ongeveer 21% van de roetconcentratie; een aandeel dat al jaren stabiel is. Stabiel betekent hier: geen vooruitgang.
Wat pakt de gemeente aan? Het aandeel uitstootvrije voertuigen groeit, met de snelste vooruitgang bij bussen (66%), taxi’s (44%) en brom- en snorfietsen (28%). Nieuwe uitstootvrije zones zijn ingevoerd en er zijn bijna 9.500 publieke laadpunten beschikbaar. Dat is substantieel en de richting klopt.
Maar de fundamentele spanning blijft: de gemeente communiceert dat de luchtkwaliteit verbetert, terwijl ze tegelijkertijd erkent dat nergens aan de WHO-normen wordt voldaan. Luchtverontreiniging is verantwoordelijk voor 3,3% van de totale ziektelast in Nederland (meer dan overgewicht, ongezonde voeding of overmatig alcoholgebruik). In Amsterdam ligt dat percentage nog hoger.
Schone lucht is geen luxe. Het is een volksgezondheidsverplichting. En op dat vlak heeft Amsterdam nog een stevige weg te gaan.
Walther Ploos van Amstel.
Lees ook: Luchtkwaliteit en verkeer: een blik op 2025 en verder
Lees ook: Kluchtkwaliteit: laat je niet gek maken