De levendige binnenstad heeft een verborgen motor: dagelijks rijden duizenden vrachtwagens, bestelwagens en vrachtfietsen heen en weer om winkels te bevoorraden, de horeca van verse producten te voorzien en afval af te voeren. Zonder die logistiek houdt de stad op te functioneren. Ik schrijf erover op Stadszaken.
Het kan toch niet zo zijn dat wonen, ondernemen en bouwen in de binnenstad onmogelijk en onbetaalbaar worden? Stadslogistiek moet daarom hoog op de agenda staan van de nieuwe colleges.
Den Haag heeft een nieuw Actieprogramma Stadslogistiek voor de komende vier jaar. Het coalitieakkoord van Amsterdam heeft een enkel paragraafje over venstertijden en zero-emissiezones.
De meeste andere G40-gemeenten hebben geen beleid, geen concrete uitvoeringsagenda of blijven hangen in de oproep om meer hubs en pilots te organiseren. De stadslogistiek is vaak weggemoffeld onder thema’s als autoluw, ruimte maken en uitstootvrij. Onterecht!
Den Haag en Amsterdam erkennen de urgentie van een betere stadslogistiek. Maar: geen van beide heeft een aanpak met harde doelen. Dat is opmerkelijk. Stadslogistiek is allang geen bijzaak meer. Vijftien tot twintig procent van alle verkeersbewegingen in de zero-emissiezone van Den Haag is logistiek verkeer.
In Amsterdam denkt men 250.000 extra inwoners en werkenden op te vangen in een stad die nu al klem zit tussen kratten, pakketbusjes en bouwkranen. De Topsector Logistiek verwacht dat het aantal logistieke kilometers tot 2035 met 19 procent zal stijgen. Dan is mobiliteitsbeleid zonder een serieuze stadslogistieke agenda gewoon niet klaar.
Den Haag steekt zijn nek uit
Het Haagse actieprogramma is eerlijk over de problemen zoals versnipperde handhaving, verouderde venstertijden, netcongestie en een mkb dat de elektrificatiekosten niet kan dragen. Maar een kritische ondernemer ziet in de plannen vooral pilots waar beleid moet zijn, visiedocumenten waar concrete afspraken met de netbeheerder voor nodig zijn en een logistiek makelaar waar meer geld voor nodig is.
Het actieprogramma in Den Haag heeft geen kwantitatieve doelstellingen. Hoeveel minder voertuigbewegingen in 2028? Hoeveel CO₂-reductie? Hoeveel minder overlastmeldingen? Het actieprogramma in Den Haag heeft geen kwantitatieve doelstellingen.
Zonder meetbare doelstellingen is monitoring van de uitvoering niet mogelijk. En wie draagt de lusten en lasten van de plannen: de overheid, de vervoerder, de ontvanger of de consument? Die vragen zal de gemeente de komende periode met ondernemers moeten bespreken.
Amsterdam: logistiek als sluitpost
Het Amsterdamse coalitieakkoord behandelt logistiek als een voetnoot bij mobiliteit. De passage over venstertijden en bundeling is verstandig, maar structureel te mager voor een stad van deze omvang en dichtheid. Er staat niets over microhubs, vervoer over water, gewichtsbeperkingen in de binnenstad of de druk van thuisbezorging.
Het Food Center Amsterdam, als de logistieke ruggengraat voor meer dan 7.000 horecazaken, dreigt te verdwijnen door bestuurlijke onmacht. Het akkoord zegt er niets over.
Wat gemeenten missen, is niet de technische kennis; die is er volop. Wat ontbreekt, zijn politieke keuzes. Stadslogistiek vergt een bewuste prioritering: bundeling boven individuele ritten, toegangsbeleid met handhaving en financiële ondersteuning voor het mkb bij de elektrificatietransitie. En een permanente tafel waaraan vervoerders, verladers, ondernemers en de gemeente samen beslissen over de aanpak van stadslogistieke segmenten. Het stoppen van het programma Stedelijke Logistiek vorig jaar was niet goed.
Wat gemeenten missen, is niet de technische kennis; die is er volop. Wat ontbreekt, zijn politieke keuzes.
Het echte doel is niet zero-emissie. Dat is een middel. Het doel is zero-impact: minder ritten, minder overlast, meer veiligheid, een bereikbare en vitale binnenstad. Die ambitie vraagt om een uitvoeringsagenda met harde deadlines, meetbare doele, finansiële dekking en duidelike regie.
Zolang stadslogistiek in gemeentelijke organisaties versnipperd blijft over mobiliteit, economie en ruimtelijke ordening en vaak zonder budget, zonder mandaat en zonder eigenaar, blijven ondernemers hangen.
Als ondernemer in de stad wil je weten waar je de komende vijf tot tien jaar aan toe bent om tijdig en strategisch in te spelen op de plannen van de overheid die jouw bedrijfsvoering raken.
Walther Ploos van Amstel op Stadszaken